Veelgestelde vragen


1Waarom is Stichting OPEN opgericht?

De huidige versnippering van regie over de producentenverantwoordelijkheid staat optimalisering van de organisatie van de inzameling en recycling van afgedankte elektrische apparaten (e-waste) in de weg. Op termijn leidt dit tot afname van de landelijke dekking van het inzamelsysteem en tot uitholling van de kwaliteit van de recycling. Daarmee staat het halen van de inzameldoelstellingen onder druk, terwijl juist een stap vooruit noodzakelijk is. Die stap vooruit is ook nodig omdat de verplichtingen uit wet- en regelgeving voor producenten zwaarder worden in de komende periode door implementatie van de Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen.

Eind 2019 hebben ruim 2.000 producenten van witgoed, ICT, audio- en visuele apparatuur, gereedschappen, armaturen en zonnepanelen de handen ineengeslagen en Stichting OPEN (Organisatie Producentenverantwoordelijkheid E-waste Nederland) opgericht. Het doel van deze stichting zonder winstoogmerk is het voldoen aan de wettelijke inzameldoelstelling van 65 procent en e-waste circulair te maken. De bestaande innovatiekracht en inzamel-, sorteer-, en verwerkingsactiviteiten vormen de basis voor de afvalbeheersstructuur. Ook Social Return On Investment (SROI) blijft belangrijk en gewenst. In april 2020 heeft Stichting OPEN een algemeenverbindendveklaring (AVV) aangevraagd bij staatssecretaris van Veldhoven (IenW). Op 15 september 2020 heeft de staatssecretaris een positief ontwerpbelsuit gepubliceerd. Stichting OPEN hoopt op een spoedig definitief besluit hierover. Als de AVV definitief wordt toegekend in 2020, dan is Stichting OPEN vanaf begin 2021 operationeel en neemt het de invulling van de wettelijke producentenverantwoordelijkheid over.

2Wat heeft Stichting OPEN te bieden?

Stichting OPEN heeft bij staatssecretaris Van Veldhoven (IenW) een algemeenverbindendverklaring (AVV) angevraagd. Als Stichting OPEN de algemeenverbindendverklaring (AVV) in 2020 heeft verkregen, zal Stichting OPEN vanaf begin 2021 operationeel zijn en de invulling van de wettelijke producentenverantwoordelijkheid overnemen. Het uiteindelijke doel is Nederland circulair te maken. Zo worden grondstoffen hergebruikt, komen schadelijke stoffen niet in het milieu terecht en gaat de CO2-uitstoot omlaag. Er lopen al veel goede initiatieven. Samen met ketenpartners wil Stichting OPEN een extra stap zetten in het circulair maken van de e-wastesector.

De centrale regievoering vanuit Stichting OPEN vormt de basis van een collectieve producentenverantwoordelijkheid, waarbij:

  • producenten aan het roer staan;
  • een gelijk speelveld wordt gecreëerd doordat iedere producent naar rato bijdraagt in de kosten;
  • free riders effectiever kunnen worden aangepakt;
  • de organisatiestructuur en de kostenverdeling transparant zijn;
  • een afvalbeheerbijdrage per product transparant wordt vastgesteld;
  • de concurrentie in de uitvoering toeneemt.
Om de eerlijke kostenverdeling te realiseren heeft Stichting OPEN een algemeenverbindendverklaring (AVV) van de afvalbeheerbijdrageovereenkomst aangevraagd bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Wat een AVV is, wordt in deze FAQs nader toegelicht.

3Waarom zijn Stichting OPEN en WEEE Nederland een samenwerkingsovereenkomst aangegaan?

Met de samenwerkingsovereenkomst tussen Stichting OPEN en WEEE Nederland wordt beoogd de landelijke dekking en continuïteit van de bestaande afvalbeheerstructuur voor Afgedankte Elektrische en Elektronische Apparaten (AEEA of e-waste) te borgen. Het doel is om de wettelijke inzameldoelstelling van 65 procent binnen twee jaar te halen en op termijn de e-wastesector circulair te maken. Stichting OPEN zal daarvoor de regie voor het invullen van de wettelijke producentenverantwoordelijkheid op zich nemen nadat het verzoek om een algemeenverbindendverklaring (AVV) door staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat is goedgekeurd. WEEE Nederland zal haar huidige advies- en uitvoeringsorganisatie voortzetten met de activiteiten inzameling, sortering, verwerking en transport van e-waste.

4Heeft de samenwerkingsovereenkomst tussen Stichting OPEN en WEEE Nederland invloed op de uitvoeringsorganisaties en/of ketenpartners van WEEE Nederland?

Er is door de overeenkomst tussen Stichting OPEN en WEEE Nederland na inwerkingtreding van de AVV continuïteit voor de bestaande afspraken met gemeenten en (publieke) afvalbedrijven, recyclingbedrijven en andere partners. Dit betekent onder meer dat na inwerkingtreding van de AVV de overeenkomsten van WEEE Nederland met partnergemeenten en ketenpartners kunnen worden voortgezet.

5Wat gebeurt er met producenten die nu zijn aangesloten bij WEEE Nederland?

Stichting OPEN neemt op het moment dat de AVV in werking treedt de regie over en de wettelijke producentenverantwoordelijkheid op zich. Dit betekent concreet dat de producenten die nu deelnemer zijn bij WEEE Nederland, net als alle andere producenten van elektrische apparaten, na toekenning van de AVV onder de regie van Stichting OPEN zullen vallen.

6Behouden gemeenten en hun publieke bedrijven de mogelijkheid hun eigen samenwerkingspartners te kiezen voor de inzameling, sortering en demontage van AEEA?

Gemeenten hebben keuzevrijheid bij de invulling van de inzameling op de milieustraat, activiteiten op het sorteer- en demontagecentrum, educatieve projecten, samenwerking met kringloopbedrijven en repair cafés waarbij ook de inzet van sociale werkgelegenheid tot de mogelijkheden behoort.

7Stichting OPEN heeft in tegenstelling tot WEEE Nederland geen winstoogmerk, hoe kunnen deze twee organisaties samenwerken?

Stichting OPEN zal zich na verlening van de AVV focussen op de regie voor de invulling van de wettelijke producentenverantwoordelijkheid op een not for profit basis. Ten behoeve van de inzameling en verwerking van e-waste zal Stichting OPEN uitvoeringsactiviteiten inkopen in de markt en opdrachten verstrekken. WEEE Nederland zal als marktpartij in opdracht van Stichting OPEN haar activiteiten voort kunnen zetten: het feitelijk transporteren, inzamelen, sorteren en recyclen van e-waste.

8Vertegenwoordigt Stichting OPEN nu 100 procent van de producenten?

Na inwerkingtreding van de algemeenverbindendverklaring (AVV) voert Stichting OPEN regie over de producentenverantwoordelijkheid voor en namens alle producenten, ook de producenten die voorafgaand aan de inwerkingtreding van de AVV bij WEEE Nederland aangesloten waren. WEEE Nederland zal na inwerkingtreding van de AVV als onderdeel van de afvalbeheerstructuur haar uitvoeringsactiviteiten voort kunnen zetten met partnergemeenten en ketenpartners.

9Garanderen jullie een 100 procent landelijke dekking?

Met de samenwerking tussen Stichting OPEN en WEEE Nederland is de landelijke dekking en continuïteit van de bestaande afvalbeheerstructuur voor AEEA geborgd.

10Zijn maatschappelijke AEEA-activiteiten geborgd onder de samenwerkingsovereenkomst?

Social Return On Investment met de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt blijft een speerpunt. Het verbinden van de circulaire economie en de sociale economie is voor producenten en onze maatschappij een groot goed. Dit wordt bevestigd met de samenwerkingsovereenkomst tussen Stichting OPEN en WEEE Nederland.

11Waarom stijgen de tarieven voor producenten?

Stichting OPEN heeft als missie om namens alle producenten op effectieve en efficiënte wijze de wettelijke doelstellingen te behalen en ook op langere termijn de landelijke dekking van het collectieve inzamelsysteem te garanderen. Met de AVV is een duurzame financiering en een faire verdeling van de kosten mogelijk. De AVV zorgt er niet alleen voor dat alle producenten meedoen, maar ook dat zij op gelijke wijze naar rato bijdragen aan de invulling van de wettelijke verplichtingen. Helaas neemt dit niet weg dat de tarieven stijgen voor producenten. Dit komt onder meer doordat in 2019 de inzameldoelstelling voor e-waste is gestegen van 45 naar 65 procent. Hierdoor moet er meer e-waste ingezameld en verwerkt worden, waardoor de kosten stijgen.

12Wat betekent de toekenning van een AVV voor Wecycle en voor de partners van Wecycle?

Stichting OPEN en Wecycle hebben afspraken over hun samenwerking gemaakt. Dit betekent dat na inwerkingtreding van de AVV de huidige overeenkomsten met ketenpartners en partnergemeenten kunnen worden voortgezet.

13Wat moet ik als producent doen? Wanneer moet je actie ondernemen of registreren bij stichting OPEN?

In april 2020 heeft Stichting OPEN een algemeenverbindendveklaring (AVV) aangevraagd bij staatssecretaris van Veldhoven (IenW). Op 15 september 2020 heeft de staatssecretaris een positief ontwerpbelsuit gepubliceerd. Stichting OPEN hoopt op een spoedig definitief besluit hierover. Als de AVV definitief wordt toegekend in 2020, dan is Stichting OPEN vanaf begin 2021 operationeel en neemt het de invulling van de wettelijke producentenverantwoordelijkheid over. Stichting OPEN wordt naar verwachting begin 2021 operationeel en tot die tijd blijven Wecycle, uw productstichting of andere dienstverleners u bedienen conform huidige procedures en afspraken.

14Waarom heeft Stichting OPEN een AVV aangevraagd?

Stichting OPEN zet met haar AVV-aanvraag in op een eerlijke verdeling van de kosten over alle producenten. De AVV draagt er aan bij dat alle producenten zonder uitzondering op gelijke wijze bijdragen naar rato van hun positie in de markt. Er is dan een level playing field voor alle producenten. Vanuit dat level playing field kan een landelijk dekkend systeem in stand worden gehouden en kunnen langetermijninvesteringen worden gedaan om de wettelijke doelstellingen te halen en om inzameling en recycling van e-waste duurzaam te versterken.

15Wat is een Algemeen Verbindend Verklaring (AVV)?

Producenten en importeurs die een bepaald product invoeren of op de markt brengen, kunnen de minister vragen een overeenkomst over het afdragen van een afvalbeheerbijdrage, algemeen verbindend te verklaren. Producenten en importeurs kunnen dit instrument gebruiken voor financiering van producentenverantwoordelijkheid. De bedrijven die de overeenkomst gesloten hebben, moeten wel een belangrijke meerderheid vormen van het totale aantal bedrijven dat hetzelfde product invoert, of op de markt brengt. Een afvalbeheerbijdrageovereenkomst is de overeenkomst tussen de individuele producent en de organisatie die namens de producent collectief de regie voert over en uitvoering geeft aan de producentenverantwoordelijkheid. Stichting OPEN is die collectieve organisatie. Een afvalbeheerbijdrageovereenkomst kan algemeen verbindend worden verklaard door de overheid uit hoofde van de Wet milieubeheer. Dit betekent dat de afspraken uit die overeenkomst voor alle producenten gaan gelden. Op die manier wordt een gelijk speelveld gecreëerd. In feite geldt er dan een verplichting tot afdracht van de afvalbeheerbijdrage aan Stichting OPEN voor producenten, ook als zij niet individueel de afvalbeheerbijdrageovereenkomst met Stichting OPEN zijn aangegaan.

16Is ontheffing mogelijk?

Producenten kunnen een ontheffing van de algemeenverbindendverklaring (AVV) aanvragen indien die producenten een oplossing bieden voor de doelmatige inzameling en recycling van hun e-waste die gelijkwaardig is aan of beter is dan de oplossing die het collectieve systeem biedt.

17Is er naast de AVV van Stichting OPEN ruimte voor andere producenten of organisaties om een AVV voor e-waste aan te vragen?

De producenten van de verschillende soorten elektrische apparaten werken samen binnen stichting OPEN. De aanvraag voor een algemeenverbindendverklaring (AVV) van OPEN omvat dan ook alle categorieën van afgedankte elektrische en elektronische apparaten en biedt daarmee een optimalisering van de inzameling en recycling van al het e-waste binnen een landelijk dekkend systeem.

Hoewel de AVV-aanvraag van Stichting OPEN al het e-waste omvat, is het niet aan Stichting OPEN om voor andere organisaties te bepalen of zij wel of niet een AVV moeten of kunnen aanvragen. Een beoordeling van een aanvraag van een AVV ligt uiteindelijk bij de overheid. OPEN staat te allen tijde open voor afstemming en samenwerking met producenten en hun organisaties binnen de kaders van de door Stichting OPEN aangevraagde AVV.

Op dit moment is er met betrekking tot e-waste al een AVV voor lampen verleend. Bij het einde van die AVV per 1 januari 2023 zullen ook de lampen binnen de scope van de AVV van Stichting OPEN vallen.

18Neemt Stichting OPEN met haar AVV-aanvraag de mededingingsregels in acht?
De aanvraag van een algemeenverbindendverklaring (AVV) is een veel gebruikt instrument uit de wet milieubeheer. Het instrument is gericht op collectieve uitvoering van producentenverantwoordelijkheid. In veel andere gevallen is al een AVV verleend door de overheid nadat daartoe een aanvraag is ingediend, onder andere: lampen, verpakkingen, autobanden, papier en karton, vlakglas en batterijen. Een overzicht van de geldende AVV’s is te vinden op: https://www.afvalcirculair.nl/onderwerpen/afvalregelgeving/landingspagina/algemeen-verbindend/geldende-avv/. Stichting OPEN neemt alle geldende wet- en regelgeving in acht, waaronder ook de mededingingsregelgeving.
19Is de AVV van Stichting OPEN bedoeld om concurrentie uit te schakelen?

De centrale regie vanuit producenten is zonder winstoogmerk en gericht op het zetten van de stappen die nodig zijn om de wettelijke doelstellingen te halen. Er worden geen concurrenten uitgeschakeld en Stichting OPEN is daar niet op gericht. Een belangrijke pijler van de aanpak van Stichting OPEN is juist optimalisering van de marktwerking in het belang van de producenten. Daarom zal Stichting OPEN zorg dragen voor optimale en duurzame inkoop ten behoeve van de uitvoering (inzameling en recycling) en zich in dat kader richten op samenwerking met de verschillende ketenpartners en een optimaal langetermijnresultaat voor de producenten in het behalen van de wettelijke doelstellingen.

20Wat zijn de gevolgen van een AVV?

Een algemeenverbindendverklaring (AVV) verplicht alle producenten van elektrische apparaten die op de Nederlandse markt actief zijn naar rato van hun activiteiten bij te dragen aan de inzameling en verwerking van e-waste. Daarmee ontstaat een gelijk speelveld en een solide basis voor de financiering van de inzameling en recycling waarvoor producenten gezamenlijk verantwoordelijk zijn. Met de regie over de producentenverantwoordelijkheid in één hand wordt een race-to-the-bottom voorkomen. Bij versnipperde regie en verantwoordelijkheden is er immers weinig sturing en is er verdeeldheid onder de producenten. Daardoor blijft de focus op de korte termijn en blijven aanpak en financiering voor de lange termijn onzeker terwijl er juist gezamenlijk stappen moeten worden gezet om de wettelijke doelstellingen te halen en de producenten adequaat invulling moeten geven aan de wet- en regelgeving die er in de komende periode nog aan zal komen.

21Werkt zo’n AVV in de praktijk?

De producenten van lampen hebben inmiddels voor de tweede keer een AVV toegekend gekregen. Het effect van die AVV wordt in het algemeen als zeer positief ervaren. De voordelen zoals een gelijk speelveld en een solide financieringssysteem worden daarbij onderkend.

Ook in andere sectoren zijn positieve ervaringen opgedaan met een AVV, met name voor batterijen en accu’s, autobanden, verpakkingen, vlakglas en papier en karton. In het bredere veld van de producentenverantwoordelijkheid is een AVV eerder regel dan uitzondering (zie het artikel van www.afvalcirculair.nl

22Hoe lang is een AVV geldig?

Een AVV is maximaal vijf jaar geldig. Aan het einde van de looptijd kan opnieuw een AVV-verzoek worden ingediend.

23Stichting OPEN heeft geen AVV aangevraagd voor lampen maar wel voor armaturen. Wat betekent dat voor deelnemers van Stichting LightRec?

Stichting LightRec kreeg in september 2019 een algemeenverbindendverklaring (AVV) voor lampen toegewezen tot 1 januari 2023. Dit betekent dat deelnemers van stichting LightRec voor lampen tot en met 31 december 2022 onder de verantwoordelijkheid van LightRec vallen en op 1 januari 2023 overgaan naar Stichting OPEN.

LightRec blijft dus tot die tijd de productenverantwoordelijkheid op het gebied van lampen invullen. LightRec zal een samenwerkingsovereenkomst sluiten met stichting OPEN zodat de administratieve processen via OPEN gaan lopen.

Voor armaturen gaan deelnemers van LightRec over naar Stichting OPEN zodra de AVV is toegewezen, vermoedelijk begin 2021.

24Wat betekent de AVV voor het tarief?

De algemeenverbindendverklaring (AVV) heeft geen directe invloed op het tarief. De tarieven worden, net als nu, berekend op basis van de kosten die nodig zijn om de producentenverantwoordelijkheid uit te voeren en de wettelijke doelstellingen te halen. De verantwoordelijkheid voor de vaststelling van tarieven is binnen Stichting OPEN primair gelegd bij de desbetreffende branche.

25Is te verwachten dat de tarieven gaan stijgen?

Het systeem zal door de grootschalige opzet en organisatie en door de concurrentie op de uitvoering tot optimalisering van de kosten en schaalvoordelen leiden. Een algemeenverbindendverklaring (AVV) zorgt er daarbij voor dat alle producenten meedoen en op gelijke wijze bijdragen aan de financiering van het systeem. De tarieven worden fair en transparant vastgesteld op basis van de kosten die aan het product in het afvalstadium kunnen worden toegerekend zonder winstopslag. Op die manier wordt kruissubsidie vermeden. Stichting OPEN heeft geen winstoogmerk. Transparantie in de tariefstelling en het gelijke speelveld dat ontstaat door uniforme tarieven per product zijn belangrijke voordelen van de nieuwe structuur. Indien de tarieven stijgen zal dus duidelijk onderbouwd zijn waarom dit het geval is.

26Waarom kiest Stichting OPEN voor centrale regie en niet voor een systeem met concurrerende regieorganisaties?

Stichting OPEN staat voor centrale regie op de wettelijke producentenverantwoordelijkheid zonder winstoogmerk. Op die manier kan gericht en duurzaam worden geïnvesteerd om de wettelijke doelstellingen te kunnen behalen. Versnippering in de regie op de producentenverantwoordelijkheid staat de noodzakelijke optimalisering van de inzameling en recycling van e-waste in de weg. Op termijn leidt versnippering tot afname van de landelijke dekking en effectiviteit van de inzameling en recycling. Het behalen van de wettelijke inzameldoelstelling van 65% van alle op de markt gebrachte elektrische apparaten komt dan verder onder druk te staan.

27Hoe komt het dat de inzameling van 65% niet is gehaald en waarom zou Stichting OPEN die wel halen?

De huidige organisatie van de inzamelstructuur is versnipperd met verlies van schaalvoordelen en langetermijnperspectief. Stichting OPEN heeft als missie om namens alle producenten op effectieve en efficiënte wijze de wettelijke doelstellingen te behalen en ook op langere termijn de landelijke dekking van het collectieve inzamelsysteem te garanderen. Met de AVV is een duurzame financiering en een faire verdeling van de kosten mogelijk. De AVV zorgt er niet alleen voor dat alle producenten meedoen, maar ook dat zij op gelijke wijze naar rato bijdragen aan de invulling van de wettelijke verplichtingen.

28Wat vindt Stichting OPEN van de kabinetsmaatregel om retourpremie op koel- en vrieskasten in te stellen?

Stichting OPEN deelt het belang van circulariteit dat uit de kabinetsmaatregel spreekt. Wel benadrukt Stichting OPEN dat producentenverantwoordelijkheid ervan uitgaat dat de producenten moeten bepalen hoe die verantwoordelijkheid in te vullen.

Stichting OPEN heeft een retourpremiesystematiek ook als mogelijk in te zetten instrument voor bepaalde producten opgenomen in de door haar aangevraagde algemeenverbindendverklaring (AVV). Belangrijk is wel dat een systematiek met een retourpremie alleen wordt ingezet als dat aantoonbaar het meest effectieve en (kosten) efficiënte middel is om met de desbetreffende elektrische apparaten de wettelijke doelstellingen te kunnen behalen.

Stichting OPEN voert op dit moment een onderzoek uit naar een systematiek met een retourpremie voor koel- en vriesapparaten.